Çin’in Yeşil Seddi’nde Ağaçlar Doğal Ormanlardan Hızlı Büyüyor Gizemi

Çin’in çölleşmeyle mücadele amacıyla hayata geçirdiği ve yaklaşık yarım yüzyıldır devam eden devasa ağaçlandırma projesi ‘Büyük Yeşil Duvar’da dikilen ağaçların, doğal ormanlardaki ağaçlardan daha hızlı büyüdüğü tespit edildi. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu durumun atmosferdeki yükselen karbondioksit (CO2) seviyelerine daha iyi tepki vermelerinden kaynaklanabileceğini öne sürüyor.

Shenzhen’deki Pekin Üniversitesi’nden peyzaj ekoloğu Yuhang Luo liderliğindeki araştırmacılar, yapay ormanların doğal ormanlardan neden farklılaştığının ve bu durumun ağaçların karbon emme etkinliği üzerindeki etkilerinin henüz belirsiz olduğunu belirtti. Proje kapsamında dikilen ağaçların büyüme hızının, doğal ormanlardaki ağaçlardan daha yüksek olması, bu alanda yeni soruları gündeme getirdi.

Yeşil Seddin Amacı ve Gelişimi

1978 yılında başlatılan ve 2050 yılına kadar tamamlanması hedeflenen Büyük Yeşil Duvar projesinin temel amacı, Gobi Çölü’nün her yıl genişleyerek yutmakta olduğu ülkenin otlaklarını korumaktı. Projenin ilk aşamalarında, hızlı büyümeleri nedeniyle seçilen bazı ağaç türlerinin bölge koşullarına uyum sağlayamaması nedeniyle zorluklar yaşandı ve bu ağaçlar zamanla öldü.

Ancak Çinli bilim insanlarının azmi sayesinde proje devam etti. Yemyeşil bariyer zamanla büyüyerek, projenin etkilediği bölgelerdeki orman örtüsünü 1978’de yüzde 5’ten 2023’te yüzde 14’e çıkardı. Bu artış, toz fırtınalarının azalmasına ve Pekin gibi rüzgar altı şehirlerde hava kalitesinin iyileşmesine önemli katkı sağladı.

Dikilen Ormanların Hızlı Büyümesinin Nedenleri

Büyük Yeşil Duvar projesi başlangıçta iklim değişikliğiyle mücadele amacıyla tasarlanmamış olsa da, Luo ve ekibi dikilen ormanların bu konudaki performansını inceledi. Araştırmacılar, küresel ekosistem modellerinin genellikle orman türleri arasındaki farkları veya yaşa bağlı dinamikleri yeterince dikkate almadığını vurguladı. Bu nedenle, bu faktörlerin etkileşimini netleştirmenin, hem bilimsel anlayışı geliştirmek hem de orman politikaları ve karbon muhasebesi için modelleri iyileştirmek adına kritik önem taşıdığı belirtildi.

Uydu verileriyle yapılan analizlerde, dikilen ormanların yaprak alanının doğal muadillerine göre yüzde 66 daha hızlı arttığı gözlemlendi. Bu hızlı büyümenin bir kısmı genç ağaçların yaşlı ağaçlardan daha hızlı gelişmesinden kaynaklanırken, dikilen ormanların insan müdahalesiyle aktif olarak bakılması da etkili oldu. Ancak aynı yaş ve koşullara sahip dikili ve doğal ormanlar karşılaştırıldığında bile, dikili olanların yüzde 4,6 daha hızlı büyüdüğü saptandı.

Bu büyüme farkının, dikilen ağaçlar 30-40 yaş civarındayken en yüksek seviyeye ulaştığı ve sonrasında azaldığı görüldü. Doğal ormanlar ise daha yavaş ama istikrarlı bir büyüme sergileyerek uzun vadede karbon tutma konusunda daha başarılı bir tablo çizdi. Luo, dikilen ormanların kısa vadeli karbon emilimi için güçlü bir araç olabileceğini, ancak uzun vadeli karbon depolama ve dayanıklılık açısından doğal ormanların yerinin doldurulamaz olduğunu ifade etti.

• #Büyük Yeşil Duvar
• #Çin