ABD Hava Gösterilerinde İki Savaş Uçağı Çarptı 136 Milyon Dolarlık Kayıp
ABD’de hava gösterisi sırasında iki EA-18 Growler savaş uçağı çarpıştı. 136 milyon dolarlık kayıp ve gösterilerin maliyet-fayda analizi gündemde.
Mountain Home Hava Kuvvetleri Üssü’nde düzenlenen ‘Gunfighter Skies’ hava gösterisi sırasında, F/A-18 platformuna dayalı iki adet EA-18 Growler elektronik harp uçağı havada çarpıştı. Kazada uçaklarda bulunan 4 mürettebat fırlatma koltuklarıyla kurtuldu. Bir mürettebat hafif yaralanarak hastaneye kaldırıldı.
ABD Donanması’nın 2021 verilerine göre her bir EA-18 Growler uçağının maliyeti 68 milyon dolar olarak belirlenmişti. Bu uçakların üretimi durdurulduğu için, gerçek ikame bedellerinin çok daha yüksek olması bekleniyor. F/A-18 ailesi uçakların saatlik uçuş maliyetinin ise yaklaşık 20 bin dolar olduğu biliniyor.
Hava Gösterilerinin Maliyet Fayda Analizi
Askeri gösteri uçuşlarının yüksek maliyetleri ve taşıdığı riskler, uzun süredir uzmanlar arasında tartışma konusu. 2012 yılında ABD Donanması Lisansüstü Eğitim Okulu’nda yapılan bir maliyet-fayda analizine göre, ‘Blue Angels’ gösteri takımının yıllık bütçesi yaklaşık 98,6 milyon dolardı.
Raporda, bu devasa bütçeye karşılık orduya asker çekme (recruiting) konusundaki doğrudan faydanın 1 milyon doların altında kaldığı belirtildi. Analiz, askeri gösterilerin yatırım getirisi (ROI) açısından yüzde 99 oranında negatif bir bilanço sunduğunu ve maliyetlerin faydadan çok daha fazla olduğunu ortaya koydu. Gösterilerin bölgesel ekonomik katkısı ve halkla ilişkiler değeri hesaba katıldığında bile yatırım getirisi yüzde 41 negatif hesaplandı.
Pentagon, 2024 yılında Kongre’nin talebi üzerine yeni bir maliyet-fayda çalışması başlattı ancak güncel rakamlar henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Pentagon Riskleri Neden Göz Alıyor?
Hava gösterilerinde uçaklar, yüksek hızlarda ve birbirlerine yakın mesafelerde akrobasi hareketleri gerçekleştiriyor. Bu durum, geçmişte yaşanan ‘Elmas Kazası’ (1982), B-52 bombardıman uçağı kazası (1994) ve 2016-2018 yıllarındaki ölümlü kazalar gibi olaylarla tehlikesini kanıtladı.
Tüm bu risklere ve olumsuz mali raporlara rağmen askeri yetkililer gösterileri sürdürmekte kararlı. Havacılık uzmanı John Venable, bu tür gösterilerin ordu ile halk arasında bir ‘bağ dokusu’ oluşturduğunu savunuyor. Venable, gösterilerin asıl amacının, ordunun hassasiyetini ve profesyonelliğini halka hissettirmek ve potansiyel adaylarda orduya hizmet etme arzusu uyandırmak olduğunu belirtiyor.
Yorum Yap