Türkiye’nin Zeytinyağı Üretiminde Rekor Artış Küresel Fiyatları Etkiliyor

Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC) verilerine göre, Türkiye’nin zeytinyağı üretiminde son hasat döneminde yüzde 92’lik dikkat çekici bir artış yaşandı. Bu önemli yükseliş, küresel arz dengelerini etkileyerek fiyatların istikrara kavuşmasına katkı sağlaması bekleniyor.

IOC yetkilileri, zeytinyağı fiyatlarının arz ve talep dengesine göre şekillendiğini belirtti. Geçmiş yıllarda yaşanan kuraklık ve iklim kaynaklı üretim düşüşlerinin fiyatları yukarı çektiğini ifade eden konsey, son dönemdeki üretim artışının arz kısıtlarını hafiflettiğini vurguladı. Bu gelişme doğrultusunda 2026 yılında fiyatlarda bir miktar istikrar beklendiği aktarıldı.

Küresel Üretim ve Fiyat Dinamikleri

Arzın toparlanmasıyla birlikte talebin sabit kalması durumunda fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşması öngörülüyor. Ancak, iklim değişkenliği, artan üretim maliyetleri, güçlü küresel talep ve jeopolitik gelişmeler gibi yapısal faktörler nedeniyle fiyatların geçmişteki düşük seviyelere tamamen dönmeyebileceği belirtildi. IOC, 2026 yılında üretimdeki iyileşme sayesinde fiyatların dengelenmesi veya ılımlı hale gelmesinin muhtemel olduğunu açıkladı.

Konsey, başlıca üretici ülkelerdeki gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve arzda meydana gelen değişimlerin fiyatlar üzerinde etkili olduğunu belirtti. 2021-2022 hasat yılında küresel zeytinyağı tüketimi 3 milyon 328 bin ton ile zirve yaparken, ithalat da 1 milyon 177 bin ton ile rekor kırmıştı.

2022 yazındaki sıcak hava dalgası Akdeniz’deki üretici ülkeleri olumsuz etkiledi. İspanya’da yüzde 55, Fas’ta yüzde 44, Portekiz’de yüzde 39, İtalya’da yüzde 27, Tunus’ta yüzde 10 ve Cezayir’de yüzde 20 üretim düşüşü yaşandı. Buna karşılık Yunanistan’da yüzde 49, Türkiye’de ise yüzde 92’lik bir artış kaydedildi. Doğu Akdeniz ülkeleri bu dönemde üretimlerini artırmayı başardı.

2022-2023 hasat yılında küresel zeytinyağı üretimi yüzde 19 azalarak 2 milyon 760 bin tona geriledi. 2023-2024 sezonunda üretimin sınırlı kalmasıyla İspanya’da natürel sızma zeytinyağı fiyatları kilogram başına 842 avroya kadar yükseldi.

Yeni Sezon Beklentileri ve Türkiye’nin Rolü

2024-2025 hasat yılında küresel üretim geçici verilere göre 3 milyon 572 bin ton ile tarihsel bir zirveye ulaştı. 2025-2026 sezonu için üretim 3 milyon 440 bin ton olarak tahmin edilirken, artan arz ortamında fiyatlar kilogram başına yaklaşık 430 avro seviyelerine geriledi.

İklim kaynaklı aksaklıkların kalıcı ve öngörülemez hale gelmesiyle üretim dalgalanmalarının artması ve arzın daha istikrarsız hale gelmesi bekleniyor. Üreticiler, sulama yatırımları, dayanıklı zeytin çeşitleri ve üretimin yeni bölgelere yayılması gibi yöntemlerle uyum sağlamaya çalışıyor.

İklim değişikliğinin zeytinyağı piyasasında önemli bir yapısal faktör olmaya devam edeceği, bunun da önümüzdeki yıllarda daha yüksek dalgalanma ve dönemsel arz sıkıntılarına yol açabileceği belirtildi. Üretim kalıplarındaki değişim ve artan küresel talep, yeni ülkelerin piyasada daha belirgin rol üstlenmesine neden oluyor. Türkiye, üretim ve ihracattaki artışla küresel pazarda rekabetçi bir tedarikçi olarak öne çıkıyor.

ABD ithalatında İspanya ve İtalya’nın yanı sıra Türkiye’den yapılan ithalatın artması, ülkenin küresel pazardaki yükselen rolünü pekiştiriyor.

• #Türkiye zeytinyağı
• #Uluslararası Zeytin Konseyi